Οι περιφερειακές κρίσεις και ο πόλεμος είναι η πλέον ακραία έκφραση των συνεπειών της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης που πραγματοποιείται υπό την ηγεμονική καθοδήγηση των ΗΠΑ. Αμέσως μετά το αποτρόπαιο χτύπημα της 11 Σεπτεμβρίου 2001, στη Νέα Υόρκη, είχαμε τονίσει πως για το Attac ο πόλεμος και η τρομοκρατία αποτελούν αλληλένδετα φαινόμενα και εδράζονται ακριβώς στην τάση για ανεξέλεγκτη κυριαρχία της μοναδικής και ενιαίας σκέψης και στο φανατισμό που βρίσκει τις ρίζες του στην εξαθλίωση και στην απελπισία που προκαλεί, στην ταυτόχρονη περιφρόνηση κάθε κανόνα διεθνούς δικαίου και στην υποβάθμιση του ρόλου του ΟΗΕ. Το Attac-Ελλάδας ενώνει τη φωνή της με τις φιλειρηνικές δυνάμεις και τους πολίτες του Ισραήλ και της Παλαιστίνης και τάσσεται υπέρ κάθε προσπάθειας για άμεσο τερματισμό των συγκρούσεων, καταδικάζει την εγκληματική και παρανοϊκή πολιτική του Σαρόν καθώς και τις επιθέσεις αυτοκτονίας κατά αθώων πολιτών. Είναι επιτακτική και αναγκαία η άμεση αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από όλα τα παλαιστινιακά εδάφη και η αναγνώριση ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ειρηνική συνύπαρξη των δύο λαών στη Μέση Ανατολή.

Η Εκτελεστική Γραμματεία του Attac-Ελλάδας

Μετά την επιτυχία του Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ στο Porto Alegre, στη Βαρκελώνη επιβεβαιώθηκε για μια ακόμα φορά ότι το κίνημα κατά της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης συνεχίζει να αυξάνει τις δυνάμεις του. Οι μεγάλες αυτές κινητοποιήσεις εκφράζουν την αντίθεση της κοινής γνώμης στις πολιτικές που ασκούνται από τις κυβερνήσεις της Ε.Ε. Φανερώνουν τον αυτισμό των πολιτικών ηγετών οι οποίοι συνεχίζουν να προωθούν όλο και περισσότερο την απελευθέρωση και τις ιδιωτικοποιήσεις, παρά τις αντιδράσεις των πολιτών και των λαών. Παρόλο που η πολιτική της απορύθμισης και της ιδιωτικοποίησης πολλών δημοσίων υπηρεσιών (ιδιαίτερα στις ΗΠΑ και τη Βρετανία) έχει καταλήξει σε οικονομικό φιάσκο, έχει προκαλέσει χάος και έχει αποδειχθεί κοινωνική αποτυχία, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να επεκτείνει και να γενικεύει τέτοιους προσανατολισμούς. Οι διαδηλωτές στη Βαρκελώνη επιβεβαίωσαν ότι στο εξής η Ε.Ε θα βρίσκεται αντιμέτωπη και θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη της ένα κοινωνικό κίνημα που βρίσκεται σε πλήρη ανάπτυξη.

Οι οργανώσεις Attac της Ευρώπης που διαδήλωσαν στη Βαρκελώνη, διαμαρτύρονται για την υποκριτική πολιτική της Ε.Ε που από τη μια πλευρά θεσμοθετεί τη «Συνέλευση» με σκοπό τη βελτίωση της δημοκρατικής λειτουργίας της Ένωσης, και από την άλλη καταστέλλει τους ειρηνικούς διαδηλωτές οι οποίοι το μόνο που ζητούν είναι να ληφθούν υπόψη από την Ένωση οι επιθυμίες της πλειοψηφίας των πολιτών.

Καταγράφεται στα αρνητικά της γαλλικής κυβέρνησης το γεγονός ότι συνεργάστηκε με τις ισπανικές αρχές στην απόπειρά τους να μειώσουν τη συμμετοχή στις γιγαντιαίες διαδηλώσεις. Το Attac εκπλήσσεται από την αιφνίδια αμνησία που κατέλαβε ορισμένους πολιτικούς υπεύθυνους ή τους εκπροσώπους τους ελάχιστο διάστημα μετά την επιστροφή τους από το Porto Alegre, σχετικά με τις καταστροφικές συνέπειες του νεοφι-λελεύθερου μοντέλου της παγκοσμιοποίησης και την εφαρμογή του στην Ευρώπη. Το Attac στο αμέσως επόμενο διάστημα θα αναλάβει πρωτοβουλίες που θα επανατοποθετούν τα ερωτήματα για τη φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση στο επίκεντρο της πολιτικής σκηνής στο πλαίσιο και των επικείμενων εκλογικών αναμετρήσεων σε όλα τα ευρωπαϊκά κράτη, όπως και στη Γαλλία.

Τις μέρες των μεγάλων κινητοποιήσεων στη Βαρκελώνη με αφορμή τη διάσκεψη κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το ΑΤΤΑC-Ελλάδας ήταν εκεί, παρακολούθησε την εξέλιξη των γεγονότων, συζήτησε με πολίτες και κινήματα που συμμετείχαν σ’ αυτά και παράλληλα συμμετείχε σε σύσκεψη των ευρωπαϊκών ΑΤΤΑC με κεντρικό θέμα την υιοθέτηση κοινής διακήρυξης σε θέματα ευρωπαϊκής πολιτικής. Αν και τα τηλεοπτικά μέσα έχουν ήδη μεταδώσει εικόνες απ’ τα γεγονότα, όπως γράφτηκαν και κάποια κείμενα στον τύπο των ημερών, υπάρχουν ορισμένα στοιχεία που αξίζει, έστω και τώρα που διοχετεύονται στο δίκτυο αυτές οι γραμμές, να επισημανθούν και να αποτιμηθούν.

• Οι συγκρούσεις, άλλοτε με ομάδες πολιτών που πραγματοποιούσαν αποκεντρωμένες θεματικές διαμαρτυρίες, όπως οι ποδηλάτες (υπεράνω κάθε υποψίας για διαθέσεις βιαιότητας) ή οι διαδηλωτές ενάντια στο Teatre del Liceu (Μέγαρο Μουσικής), άλλοτε με εκτός κορμού τμήματα των διαδηλώσεων των 14^ης και 16^ης Μαρτίου, δεν γενικεύτηκαν και δεν πήραν μετωπικό χαρακτήρα. Αυτές οι περιφερειακές συγκρούσεις είχαν βασικό σκοπό να υποδηλώσουν τη «θεσμική δύναμη και αποφασιστικότητα» του σημερινού κράτους .
• Για περίπου δέκα συνεχόμενες ημέρες η παρουσία περισσότερων από 10.000 αστυνομικών -πολλοί από αυτούς με εξάρτηση σύγκρουσης- σε συνδυασμό με τις συνεχείς χαμηλές και εκκωφαντικού θορύβου πτήσεις των ελικοπτέρων -ιδίως στη διάρκεια των μεγάλων διαδηλώσεων, επιδίωκε να περάσει το μήνυμα: οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι ισχυρές, αυτές αποφασίζουν για τις εξελίξεις, για τη δημοκρατία, για τα όρια-περιθώρια κίνησης, αμφισβήτησης και διαμαρτυρίας των πολιτών.
• Δεν φάνηκε να επιδιώκεται επανάληψη του κλίματος μιας εξωθεσμικής, ακραία προ-κλητικής και επιθετικής βίας της Γένοβας.

Αυτή η ανησυχία διαρκώς μεγαλώνει καθώς οι μοχλοί ελέγχου δεν βρίσκονται πια στα πολιτικά επιτελεία των κομμάτων που γνωρίζουν (και αναγνωρίζουν) τη μεγαλύτερη μεταπολεμική τους απαξίωση, αφού συνήθως εισπράττουν «ψήφο και ανοχή» παράλληλα με αποστα-σιοποίηση, αδιαφορία, ιδιώτευση ή -όλο και περισσότερο- κοινωνικοπολιτικό επαναπροσδιο-ρισμό. Απ’ αυτό το γεγονός προκύπτει το άλλοτε πραγματικό και άλλοτε καιροσκοπικό ενδιαφέρον πολιτικών οργανισμών ή παραγόντων της κεντρικής πολιτικής σκηνής για τις διεργασίες που συντελούνται στους κόλπους του νέου κινήματος. Παράλληλα, οι διεργασίες της ετερόκλητης αλλά διαρκώς γεφυροποιούμενης κοινωνικής βάσης (τμήματα της οποίας αλληλοαναγνωρίζονται, επικοινωνούν και συνεργάζονται) προκαλούν την αφύπνιση στελεχών του συνδικαλιστικού κινήματος που είχε περιέλθει σε γραφειοκρατικό κώμα τις τελευταίες δεκαετίες. Έτσι εξηγούνται οι πολλές συμμετοχές ή παρουσίες στο Πόρτο Αλέγκρε αλλά και στη Βαρκελώνη, της οποίας τους δρόμους πλημμύρησαν 300.000 άνθρωποι προερχόμενοι από τρία μεγάλα ρεύματα.

Το πρώτο από αυτά αναπτύχθηκε γύρω από το Κίνημα Κοινωνικής Αντίστασης (M.R.G.), που συμπεριλάμβανε παραπάνω από 100 οργανώσεις-φορείς και ενώσεις, με άξονα την «Καμπάνια Ενάντια στην Ευρώπη του Κεφαλαίου». Το δεύτερο συγκροτήθηκε γύρω από το «Κοινωνικό Φόρουμ της Βαρκελώνης», με συμμετοχή των μεγαλύτερων συνδικάτων (C.C.O.O., U.G.T.) και την υποστήριξη του Σοσιαλιστικού Κόμματος (P.S.O.E.) και της Ενωμένης Αριστεράς (I.U.) ενώ το τρίτο αφορούσε τα εθνικιστικά κινήματα Βάσκων και Καταλανών.

Τα δυο πρώτα ρεύματα είχαν πολύ μεγαλύτερη συμμετοχή -το πρώτο από αυτά υπερείχε σε αγωνιστικότητα ενώ το τρίτο χαρακτηριζόταν απ’ τη συμπαγή συγκρότηση και τον παλμό των Βάσκων. Τα τρία αυτά ρεύματα δεν διαχωρίστηκαν από το σώμα της μεγάλης πορείας του Σαββάτου 16/3. Δημιούργησαν, έτσι, ένα λίγο πολύ ενιαίο και συναγωνιστικό πλήθος, οι μικρόκοσμοι, έστω προσωρινά, υποκλίθηκαν στον μεγάκοσμο, και ήταν μια πολύ ωραία και σημαντική σε περιεχόμενο και μηνύματα κινητοποίηση. Σε αντίθεση με τη Γένοβα, η συμμετοχή ήταν κυρίως τοπική, σχεδόν αποκλειστικά από κόσμο της Καταλωνίας, οι ξένες αποστολές -όσες πέρασαν τα σύνορα- ήταν ολιγάριθμες ενώ από τις άλλες πόλεις της Ισπανίας δεν επιδιώχθηκαν μαζικές μετακινήσεις. Γι αυτό και ο αριθμός των τριακοσίων χιλιάδων έχει ξεχωριστή σημασία. Το Αttac-Ισπανίας είχε καλή παρουσία. Ξεκίνησαν αρχικά περισσότερα από 400 μέλη του, στη συνέχεια οι γραμμές του πύκνωσαν και προς το τέλος της πορείας έφταναν τα 2.000 άτομα. Οι αποστολές των Αttac από τη Γαλλία και το Βέλγιο (7 και 2 λεωφορεία αντίστοιχα) αποκλείστηκαν στα σύνορα, αφού συνεργάστηκαν αρμονικά οι Ισπανικές Αρχές και το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Γαλλίας.

Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, η μεγάλη διαδήλωση ήταν ένα μόνο γεγονός μέσα σε μια αλυσίδα γεγονότων. Πολύ σημαντική η πορεία που οργάνωσαν τα συνδικάτα την Πέμπτη 14/3, όπου η συμμετοχή έφτασε τα 100.000 άτομα. Ακόμη πιο σημαντική -που ίσως αποδειχθεί και σημαδιακή για τα περιβαλλοντικά προβλήματα της Ευρώπης και όχι μόνο, η μεγάλη πορεία 300.000 (κατ’ άλλους 400.000) Ισπανών για την προστασία των νερών του ποταμού Εbre και ενάντια στα φαραωνικά έργα μεταφοράς νερού από βορρά προς νότο, που προβλέπει το Εθνικό Υδρολογικό Στρατηγικό Σχέδιο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν και οι δεκάδες εκδηλώσεις διαλόγου-συζήτησης ή δημόσιας διαμαρτυρίας, σε ανοιχτό ή κλειστό χώρο, από ομάδες κοινωνικού προβληματισμού ή ομάδες ακτιβιστών που ανέδειξαν μικρά και μεγάλα προβλήματα της εποχής της παγκοσμιοποίησης.

Πέρα όμως απ’ τις διαπιστώσεις για τα χαρακτηριστικά, το μέγεθος και τον παλμό των εκδηλώσεων και σε άμεση σχέση με τις εκτιμήσεις για το πολιτικό περιεχόμενο και τη δυναμική της Βαρκελώνης, έχει ιδιαίτερη σημασία να παρατεθεί ένα μικρό απόσπασμα από το κείμενο του ΑΤΤΑC-Καταλωνίας, που μετά την έκφραση ξαφνιάσματος και ενθουσιασμού για την επιτυχία της κινητοποίησης επιχειρεί να εκτιμήσει τα γεγονότα:

Το σεμινάριο που οργανώθηκε από 1-3 Φεβρουαρίου στο Πόρτο Αλέγκρε επέτρεψε να διαμορφωθεί μια σαφέστερη άποψη για το επίπεδο της συζήτησης στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ που αφορά τη φορολόγηση των νομισματικών συναλλαγών (ΦΝΣ) ή ακόμα τον λεγόμενο φόρο Τόμπιν, και να κατανοηθούν καλύτερα οι ανησυχίες που προέρχονται από άλλες περιοχές του κόσμου -ειδικότερα από τη Λατινική Αμερική. Την παράθεση των βασικών αρχών της ΦΝΣ και των προσαρμογών τους στις συνθήκες δραστηριοποίησης του παγκοσμιοποιημένου χρη-ματιστηριακού κεφαλαίου ακολούθησε συζήτηση όπου αναδείχτηκε η ανάγκη υιοθέτησης ενός μεταβλητού φόρου σε συνάρτηση με την ένταση της κερδοσκοπίας και με μέτρο την ημερήσια διακύμανση των τιμών του συναλλάγματος σε σχέση με μια τιμή αναφοράς. Μια μεταβλητή ΦΝΣ θα είχε ίσως προστατέψει το νόμισμα της Αργεντινής από την κερδοσκοπία -αν και στο σημείο αυτό εκφράστηκε ένας σκεπτικισμός από τους παριστάμενους Αργεντινούς- και θα είχε αποφευχθεί το καταστροφικό λάθος της σταθερής ισοτιμίας με το δολάριο, επιλογή που ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για τη χρηματιστηριακή κρίση. Στη συνέχεια εξετάστηκαν ο τρόπος υλοποίησης από μια ομάδα χωρών της ΦΝΣ, όπως και μηχανισμοί που θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν τη συλλογή του φόρου και την αναδιανομή των εσόδων.

• Οι τρέχουσες ανάγκες των διεθνών και εθνικών προγραμμάτων βοήθειας στην ανάπτυξη ανέρχονται σε 30 και 80 δις δολάρια αντίστοιχα (110 δις δολάρια συνολικά). Από την άποψη αυτή η αύξηση της βοήθειας των πλούσιων χωρών στο 0,7% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος τους θα αρκούσε από μόνη της για να καλύψει τις τρέχουσες υποχρεώσεις (μείωση κατά 50% των ακραίων περιπτώσεων φτώχειας).
• Η συνδυασμένη εφαρμογή και των τριών πηγών χρηματοδότησης της ανάπτυξης θα επαρκούσε για την αντιμετώπιση των ακραίων και των λιγότερο ακραίων περιπτώσεων φτώχειας.

μας: www.attac-hellas.org

13 Μαρτίου 2002

Η απώλεια του James Tobin, βραβευμένου με το Νομπέλ οικονομίας, προκάλεσε αίσθηση και λύπη στα μέλη του Attac. Άλλοι, καλύτερα από εμάς, θα αναφερθούν στην επιστημονική συνεισφορά των εργασιών αυτού του μεγάλου Κεϋνσιανού ο οποίος, στη δεκαετία του ’60, αντιτέθηκε στις μονεταριστικές θεωρίες του Milton Friedman που η αποτυχία τους επιβεβαιώνεται όλο και περισσότερο στις μέρες μας.

Με την παρεμβολή μερικών χιλιάδων χιλιομέτρων και χωρίς άλλη επικοινωνία εκτός από δύο τηλεφωνικές συνομιλίες, δημιουργήθηκε ένας ιδιαίτερος δεσμός ανάμεσα στο Attac και στον Tobin: ο φόρος που φέρει το όνομά του. Το Attac δεν ζήτησε ποτέ την κηδεμονία και την πατρότητα από έναν άνθρωπο που δεν αγνοούμε καθόλου ότι είχε ταχθεί υπέρ των ελεύθερων συναλλαγών, άποψη την οποία δεν συμμεριζόμαστε. Όμως «ο φόρος Tobin», ορολογία που εμφανίστηκε δημόσια τη δεκαετία του ’70, ήταν και παραμένει μια από τις βασικές διεκδικήσεις του Παγκόσμιου Κινήματος Πολιτών Attac.

Μέσα σε τέσσερα χρόνια, αυτός ο φόρος που προτάθηκε για τις κερδοσκοπικές κινήσεις στις αγορές συναλλάγματος, μεταβλήθηκε σε φόρο-σύμβολο της παγκόσμιας αλληλεγγύης και έγινε σημαντικό αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης σε όλη την Ευρώπη και σε όλες τις χώρες του κόσμου όπου δραστηριοποιούνται τα κινήματα κατά της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης. Στο Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ, στο Porto Alegre, τον περασμένο Ιανουάριο, έγινε επίσης αντικείμενο ειδικού συνεδρίου, πολλών σεμιναρίων και συναντήσεων εργασίας που παρακολούθησαν και συμμετείχαν πολλές εκατοντάδες αντιπρόσωποι κινημάτων, συνδικάτων και πλήθος κόσμου. Έτσι, το όνομα του James Tobin ξεπέρασε το στενό κύκλο των οικονομολόγων και μεταβλήθηκε σε σύμβολο της θέλησης για παγκόσμια αναδιανομή του πλούτου.

Ο ίδιος ο Tobin δεν αμφέβαλλε ποτέ για την ορθότητα της πρότασής του. Αντιμέτωπος με τη μόνιμη άρνηση που επεδείκνυε απέναντί του η αμερικάνικη κυβέρνηση, αμφέβαλε μόνο για τη δυνατότητα της πολιτικής απόφασης εφαρμογής του φόρου του. Ακριβώς σε αυτό το πολιτικό επίπεδο, και πρώτα πρώτα στην Ευρώπη, έχουμε στρέψει τον αγώνα μας όλα τα κινήματα Attac και όλα τα κινήματα που θεωρούν το φόρο Tobin μια από τις κύριες διεκδικήσεις τους. Είναι η καλύτερη τιμή που μπορούμε να αποδώσουμε στη μνήμη του μεγάλου οικονομολόγου.

Η περίοδος μετά το Porto Alegre χαρακτηρίζεται από μια στροφή και στην οργανωτική ανασυγκρότηση τόσο για το Attac–Ελλάδας όσο και συνολικότερα για τα Attac της Ευρώπης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αγνοούμε τη δημόσια παρουσία και παρέμβαση στο μέτρο των δυνατοτήτων μας. Εκπροσωπηθήκαμε το Μάρτιο στις εκδηλώσεις διαμαρτυρίας κατά τη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε στη Βαρκελώνη. Υπάρχει σχετική αναφορά σε αυτόν τον «Κόκκο Άμμου». Συμμετέχουμε στις εργασίες συγκρότησης του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Φόρουμ που θα πραγματοποιηθεί στην Ιταλία, τέλος του έτους. Εκπρόσωπός μας ήταν παρών στην πρόσφατη σχετική συνάντηση στις Βρυξέλες. Ταυτόχρονα επιχειρείται ένας αποτελεσματικότερος οργανωτικός συντονισμός των ευρωπαϊκών Attac. Στη συνάντηση που έγινε στη Φραγκφούρτη συμμετείχε μέλος της Γραμματείας μας και θα έχετε σύντομα σχετική ενημέρωση.

Ως Attac–Ελλάδας εκδώσαμε ανακοινώσεις για το ασφαλιστικό και το παλαιστινιακό όπου υπήρχε και πανώ του Attac και καλούμε τα μέλη και τους φίλους μας να συμμετέχουν σε όλες τις κινητοποιήσεις.

Στο μεταξύ, τη Δευτέρα, 22/04/02, συνέρχεται για πρώτη φορά η ολομέλεια του Διοικητικού Συμβουλίου του Attac–Ελλάδας που θα συζητήσει και θα αποφασίσει ορισμένα πολύ σημαντικά θέματα όπως τις πολιτικές μας θέσεις, την κινηματική φυσιογνωμία του Attac, οργανωτικά ζητήματα, απολογισμό, προγραμματισμό, κτλ.

Την Τετάρτη, 24/04/02, στα γραφεία μας, πραγματοποιούμε επιμορφωτικό σεμινάριο για όλους τους φίλους και τις φίλες με θέμα τις ελληνικές χρηματαγορές.

Σε εξέλιξη βρίσκονται και οι επαφές και διεργασίες για τη δημιουργία Attac στη Θεσσαλονίκη, γεγονός που το θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικό ενόψει της ελληνικής προεδρίας της Ε.Ε. και της συνόδου κορυφής που θα πραγματοποιηθεί στη Θεσ/νίκη τον Ιούνιο του 2003.

Υπενθυμίζουμε ότι στα γραφεία μας θα μας βρείτε σίγουρα κάθε Τετάρτη 6.30μμ–8.30μμ, επίσης ότι λειτουργούν επιτροπές και ομάδες εργασίας για διάφορα θέματα και είμαστε ανοιχτοί και σε νέες ιδέες και προτάσεις για τη βελτίωση της δουλειάς και την ανάπτυξή μας.